Ở vùng Hoàn Kiếm có ba cách ngắm phố bằng xe dành cho khách: xe điện du lịch chạy theo lộ trình vòng quanh phố cổ và Hồ Gươm, xích lô đạp đưa một hai người đi chậm qua các phố, và xe buýt hai tầng chạy tuyến tham quan qua nhiều điểm của thành phố. Cả ba đều hợp với người không đi bộ được nhiều, gia đình có người già, trẻ nhỏ, hay người muốn có cái nhìn tổng quát trước khi tự đi bộ.
Ba loại này khác nhau về tốc độ, độ riêng tư, cách trả tiền và cách tổ chức. Bài này so sánh để bạn chọn, và nhắc những điều cần thoả thuận trước để chuyến đi vui vẻ. Bài không nêu giá vé hay giá chuyến; giá do từng đơn vị niêm yết hoặc thoả thuận trực tiếp, và thay đổi theo thời gian.
Ba cách ngắm phố bằng xe
So sánh nhanh; chi tiết từng loại ở các mục sau:
| Loại xe | Đi đâu | Cảm giác | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Xe điện du lịch | Vòng phố cổ và quanh hồ theo lộ trình định sẵn | Mở thoáng, chạy chậm, đi cùng nhóm | Gia đình, nhóm bạn, người cao tuổi |
| Xích lô | Phố cổ, quanh hồ, theo thoả thuận | Rất chậm, sát phố, một hai người một xe | Cặp đôi, người muốn chụp ảnh, trải nghiệm truyền thống |
| Xe buýt hai tầng tham quan | Nhiều điểm trong thành phố, không chỉ Hoàn Kiếm | Ngồi cao, nhìn rộng, có thuyết minh trên một số tuyến | Người muốn tổng quan thành phố trong thời gian ngắn |
Không loại nào thay được đi bộ nếu bạn muốn ghé vào ngõ, vào cửa hàng, ngồi quán. Hợp nhất là dùng xe cho một vòng tổng quan, rồi đi bộ những chỗ mình thích.
Cả ba loại đều chịu ảnh hưởng của thời tiết và các khung cấm xe. Mưa to, xích lô và xe điện có bạt che nhưng vẫn ướt; tối cuối tuần, phố đi bộ khiến lộ trình quanh hồ thay đổi. Khi lên kế hoạch, hỏi trước đơn vị khai thác về lộ trình trong đúng ngày và giờ bạn định đi.
Xe điện du lịch: vòng phố cổ ngồi một chỗ
Xe điện du lịch ở phố cổ là những chiếc xe điện mui trần nhiều hàng ghế, chạy chậm theo lộ trình định sẵn qua các phố cổ và quanh hồ. Điểm xuất phát thường ở khu vực bờ hồ và khu chợ Đồng Xuân. Xe có người lái, một số chuyến có thuyết minh ngắn về các phố đi qua.
Ưu điểm lớn nhất là thoải mái cho người không đi bộ được nhiều: ngồi một chỗ, mái che nắng, đi qua nhiều phố trong một thời gian ngắn. Gia đình có ông bà, trẻ nhỏ thường chọn xe điện cho vòng đầu tiên. Xe chạy chậm nhưng vẫn là xe trên phố đông, nên trẻ nhỏ phải ngồi yên, không thò tay chân ra ngoài.
Một vòng xe điện cũng là cách hay để định hướng cho những ngày sau. Ngồi trên xe, bạn thấy phố cổ nối với hồ thế nào, chợ nằm ở đâu, phố nào đông, phố nào yên. Hôm sau tự đi bộ, những phố ấy đã thành quen, đỡ lạc và đỡ mất thời gian tra bản đồ.
Lộ trình, thời lượng, giá vé và điểm đón do đơn vị khai thác quy định và niêm yết. Hỏi tại điểm bán vé chính thức, không mua qua người mời chào bên ngoài. Khi phố đi bộ mở, lộ trình xe điện có thể thay đổi vì các phố quanh hồ cấm xe.
Xích lô: chậm, sát phố và cần thoả thuận rõ
Xích lô là xe ba bánh đạp chân, khách ngồi phía trước, người đạp ngồi phía sau. Ở Hà Nội ngày nay, xích lô chủ yếu phục vụ khách tham quan quanh phố cổ và Hồ Gươm. Ngồi xích lô đi chậm qua phố cổ là một cảm giác khác hẳn: thấy phố ở tầm thấp, nghe tiếng phố, có thể dừng chụp ảnh.
Có hai kiểu: xích lô thuộc các đơn vị, hợp tác xã có tổ chức, với điểm đón, lộ trình và giá niêm yết, và xích lô tự do mời khách trên phố. Kiểu có tổ chức thường rõ ràng hơn về giá và lộ trình. Với kiểu tự do, phải thoả thuận kỹ trước khi lên xe.
Giờ đẹp nhất để đi xích lô là chiều muộn và đầu buổi tối: phố đã bớt nóng, đèn bắt đầu lên, nhịp phố chuyển từ buôn bán sang ăn uống. Giữa trưa hè, ngồi xích lô không mái che là chịu nắng trực tiếp.
Thoả thuận gồm: đi những phố nào, bao lâu, giá cho cả chuyến hay cho mỗi người, đã gồm dừng chụp ảnh chưa, kết thúc ở đâu. Nói rõ bằng lời và nếu cần ghi ra giấy hay điện thoại cho cả hai bên cùng xem. Phần lớn những rắc rối với xích lô bắt nguồn từ một thoả thuận mơ hồ lúc lên xe.
Xe buýt hai tầng tham quan thành phố
Xe buýt hai tầng tham quan là dịch vụ du lịch chạy theo tuyến định sẵn qua nhiều điểm của thành phố, trong đó có vùng Hoàn Kiếm. Tầng trên mui trần hoặc có mái, khách ngồi cao nhìn xuống phố. Một số tuyến có thuyết minh qua tai nghe bằng nhiều ngôn ngữ. Thường có vé theo thời hạn, khách được lên xuống ở các điểm dừng của tuyến.
Loại xe này hợp với người có ít thời gian muốn thấy tổng quan thành phố: khu Hồ Gươm, khu phố Pháp, rồi các điểm ở quận khác. Ngồi trên cao cũng cho những góc nhìn mà đi bộ không có được, như mái phố, hàng cây từ trên xuống.
Vì là xe lớn, xe buýt hai tầng không vào được phố cổ hẹp, chỉ đi trên các phố lớn. Lịch chạy, điểm đón, tuyến và giá vé do đơn vị khai thác công bố; kiểm trên kênh chính thức của đơn vị trước khi đi. Mùa nắng, tầng trên mui trần giữa trưa rất nóng; mùa mưa thì cần áo mưa.
Chọn loại nào theo người đi cùng
Đi với ông bà. Xe điện du lịch là lựa chọn an toàn và thoải mái nhất: lên xuống dễ hơn xích lô, có mái che, chạy êm. Xích lô cũng được nếu người già lên xuống không khó và đi quãng ngắn.
Đi với trẻ nhỏ. Xe điện cho cả nhà ngồi chung. Xích lô thì người lớn ôm trẻ trong lòng, không để trẻ ngồi một mình ở mép ghế.
Cặp đôi, người chụp ảnh. Xích lô cho trải nghiệm riêng tư, chậm, dễ dừng. Đi lúc chiều muộn, ánh sáng đẹp, phố bớt nóng.
Có ít thời gian, muốn thấy cả thành phố. Xe buýt hai tầng đi qua nhiều điểm trong một vòng, sau đó bạn biết mình muốn quay lại chỗ nào để đi bộ.
Đi một mình, thích tự do. Có lẽ không cần loại nào. Đi bộ và một ứng dụng bản đồ là đủ, thêm một chuyến xích lô ngắn nếu muốn thử.
An toàn trên xe chạy chậm giữa phố đông
Xe chạy chậm không có nghĩa là không có rủi ro. Xích lô đi giữa dòng xe máy, có lúc phải đi sát mép phố, sát xe khác. Ngồi ngay ngắn, không chồm người ra ngoài để chụp ảnh, giữ chặt điện thoại và túi xách. Có những vụ giật đồ từ xe máy chạy ngang khách ngồi xích lô.
Trên xe điện, ngồi trong hàng ghế, không đứng khi xe chạy, không để chân thò ra ngoài. Lên xuống khi xe đã dừng hẳn, ở phía vỉa hè.
Với xích lô, người đạp xe cũng cần được tôn trọng về an toàn: đừng ép đi vào phố quá dốc, quá đông, hay đi quá giờ thoả thuận khi trời nắng gắt. Một chiếc xích lô chở hai người lớn cùng đồ đạc là sức nặng không nhỏ với người đạp.
Trên tầng hai mui trần của xe buýt tham quan, ngồi yên khi xe chạy, chú ý cành cây thấp ở một số phố và giữ mũ, đồ đạc nhẹ để không bị gió thổi bay.
Những điều nên tránh khi đi xe ngắm phố
Mấy điều đã gây phiền cho không ít khách, biết trước để tránh:
- Lên xích lô khi chưa thoả thuận rõ giá và lộ trình. Đến cuối chuyến mới hỏi giá là bắt đầu một cuộc tranh cãi.
- Mua vé xe điện, xe buýt tham quan qua người mời chào thay vì ở điểm bán chính thức.
- Đồng ý ghé cửa hàng không có trong thoả thuận. Có trường hợp người đạp xích lô đưa khách vào cửa hàng quen. Nếu không muốn, nói rõ ngay từ đầu.
- Đưa tiền mệnh giá lớn rồi chờ thối. Chuẩn bị tiền vừa đủ hoặc hỏi trước có nhận chuyển khoản không.
- Đi giữa trưa hè trên xe không mái. Nắng Hà Nội giữa trưa rất gắt; chọn sáng sớm, chiều muộn hoặc tối.
Phần lớn người làm nghề xích lô, lái xe điện ở phố cổ làm ăn đàng hoàng và là những người kể chuyện phố rất hay. Một thoả thuận rõ ràng từ đầu giúp cả hai bên vui vẻ.
Một buổi gợi ý: xe trước, đi bộ sau
Kết hợp xe và đi bộ giúp cả nhà có cái nhìn chung rồi ai thích gì đi nấy. Một cách sắp xếp cho buổi chiều mát:
- Bắt đầu bằng một vòng xe điện du lịch qua phố cổ và quanh hồ, ghi nhớ hay chụp lại những phố, góc mà cả nhà thấy thích.
- Xuống xe ở điểm cuối, nghỉ chân một lúc ở bờ hồ hoặc một quán nước.
- Chia nhóm nếu cần: người lớn tuổi ngồi lại bờ hồ, người trẻ đi bộ quay lại một hai phố đã thấy từ xe để vào cửa hàng, vào ngõ.
- Gặp lại ở một điểm hẹn quanh hồ trước bữa tối.
- Nếu còn hứng, một chuyến xích lô ngắn sau bữa tối khi đèn phố đã lên, cho hai người muốn có khoảnh khắc riêng.
Cách làm này hợp với gia đình nhiều thế hệ, nơi mỗi người có sức đi khác nhau. Không ai phải đi quá sức, và không ai phải ngồi xe suốt buổi khi muốn khám phá.
Câu hỏi thường gặp
Xe điện du lịch phố cổ đón khách ở đâu?
Điểm đón thường ở khu vực bờ Hồ Gươm và khu chợ Đồng Xuân. Lộ trình, thời lượng và giá vé do đơn vị khai thác niêm yết; mua vé ở điểm bán chính thức.
Đi xích lô có cần mặc cả không?
Với xích lô của đơn vị có tổ chức, giá thường niêm yết. Với xích lô tự do, cần thoả thuận rõ giá, lộ trình, thời gian và giá tính cho cả chuyến hay mỗi người trước khi lên xe.
Xe buýt hai tầng có đi qua phố cổ không?
Xe buýt hai tầng là xe lớn nên chỉ đi trên các phố lớn quanh vùng trung tâm, không vào phố cổ hẹp. Tuyến và điểm dừng cụ thể xem trên kênh chính thức của đơn vị khai thác.
Phố đi bộ cuối tuần thì xe điện, xích lô có chạy quanh hồ không?
Khi phố đi bộ mở, các phố quanh hồ cấm xe, nên xe điện và xích lô phải đổi lộ trình hoặc không vào vòng hồ. Hỏi tại điểm đón về lộ trình trong khung giờ này.
Người cao tuổi nên chọn xe điện hay xích lô?
Xe điện thường thoải mái và dễ lên xuống hơn, có mái che, ngồi cùng cả nhà. Xích lô hợp với quãng ngắn nếu người cao tuổi lên xuống không khó. Tránh giữa trưa nắng.
Đi xích lô bao lâu là vừa?
Một chuyến quanh vài phố cổ và một đoạn bờ hồ thường đủ để có cảm giác. Thời lượng cụ thể nên thoả thuận trước; đi quá lâu dưới nắng hay khi mỏi lưng thì không còn thú vị.