Sang đường ở trung tâm Hà Nội an toàn nhất là sang ở chỗ có vạch và đèn khi có thể, còn ở phố không có đèn thì bước đều, chậm, không dừng đột ngột, không chạy, để người lái xe máy đoán được hướng của bạn mà lách quanh. Dòng xe máy ở Hà Nội trông dày đặc nhưng chảy chậm và linh hoạt; nguy hiểm thường đến khi người đi bộ làm điều bất ngờ.
Với khách đến lần đầu, đứng ở mép một phố quanh Hồ Gươm nhìn dòng xe máy không ngớt có thể thấy choáng. Bài này chia sẻ những kinh nghiệm của người Hà Nội và của chính khách đã quen: chọn chỗ sang, nhịp bước, đọc dòng xe, đi trên vỉa hè chật của phố cổ, đi bộ ban đêm, và dắt trẻ nhỏ, người già qua đường.
Dòng xe ở Hoàn Kiếm vận hành thế nào
Giao thông Hà Nội chủ yếu là xe máy, đi dày, tốc độ trong phố cổ thường thấp nhưng ở các phố lớn quanh hồ và khu phố Pháp thì nhanh hơn. Người lái xe máy quen lách, quen đoán chuyển động của người và xe xung quanh. Họ không chờ đường trống hẳn mới đi, mà đi vào các khoảng trống liên tục mở ra.
Người đi bộ sang đường cũng là một phần của dòng chảy đó. Khi bạn bước đều, người lái nhìn thấy và tự điều chỉnh để đi vòng phía trước hay phía sau bạn. Khi bạn dừng đột ngột, lùi lại, hay chạy vụt lên, người lái đã tính đường theo vị trí cũ của bạn và có thể không kịp phản ứng.
Ở các phố lớn quanh hồ và khu phố Pháp, dòng xe nhanh hơn, có nhiều làn, có cả ô tô và xe buýt. Nguyên tắc bước đều vẫn đúng, nhưng khoảng thưa cần chờ phải rộng hơn, và nên ưu tiên sang ở chỗ có đèn. Trong phố cổ, xe chậm và người lái quen nhường người đi bộ hơn, nên sang đường dễ hơn nhiều.
Cần biết thêm: không phải mọi người lái đều nhường người đi bộ ở vạch kẻ, và xe có thể đến từ hướng không ngờ, như xe đi ngược chiều trên phố một chiều, xe rẽ phải khi đèn đỏ ở nơi không được phép, xe đi trên vỉa hè. Nhìn cả hai phía, kể cả phố một chiều.
Sang đường ở phố không có đèn: từng bước
Ở nhiều phố trong vùng trung tâm không có đèn cho người đi bộ. Cách sang đường mà nhiều người đã quen:
- Chọn chỗ nhìn rõ hai phía, không sang ở khúc cua, sau xe đỗ, sau xe buýt đang dừng.
- Nhìn dòng xe đến gần nhất, chờ một khoảng thưa hơn một chút, không cần trống hẳn.
- Giơ tay ra hiệu nhẹ về phía dòng xe để người lái thấy bạn sắp sang.
- Bước đều, chậm, đi thẳng, mắt nhìn về phía xe đến. Không chạy, không dừng giữa chừng, không lùi lại.
- Qua giữa đường, nhìn sang phía bên kia vì xe đến từ hướng ngược lại, rồi tiếp tục đều bước.
- Lên vỉa hè hẳn rồi mới dừng. Đừng đứng ở mép đường xem ảnh vừa chụp.
Nếu chưa tự tin, đi theo sát một người địa phương đang sang đường, đi ở phía bên kia của họ so với dòng xe. Sau vài lần, bạn sẽ thấy nhịp đó tự nhiên.
Ô tô, xe buýt, xe tải không lách được như xe máy. Khi thấy xe lớn đến gần, chờ xe qua rồi mới bước; đừng trông đợi xe lớn sẽ đi vòng quanh bạn.
Chỗ có vạch, có đèn: vẫn phải nhìn
Ở các nút giao lớn quanh hồ và khu phố Pháp có đèn tín hiệu và vạch kẻ đường cho người đi bộ. Đây là chỗ nên ưu tiên sang. Nhưng đèn xanh cho người đi bộ không có nghĩa là không còn xe: xe rẽ phải có thể vẫn đi, xe máy có thể vượt đèn vàng muộn. Bước xuống đường khi đã nhìn thấy dòng xe dừng hẳn.
Khi đi theo nhóm, sang cùng nhau thành một khối gọn, không kéo dài thành hàng dọc theo vạch. Người đi sau cùng dễ bị bỏ lại khi đèn chuyển.
Một số nơi quanh hồ có cầu vượt hay hầm cho người đi bộ ở các trục lớn; nếu có, đó là lựa chọn an toàn nhất, dù phải đi thêm một chút. Với người già và trẻ nhỏ, đi thêm vài chục mét để sang ở chỗ có đèn luôn đáng hơn sang tắt.
Đi trên vỉa hè phố cổ
Vỉa hè không chỉ để đi. Vỉa hè phố cổ là chỗ đỗ xe, bày hàng, bán đồ ăn. Lối đi cho người đi bộ có khi chỉ là một dải hẹp, có khi không còn. Chấp nhận điều đó và đi chậm.
Khi phải xuống lòng đường. Đi sát mép, theo chiều xe chạy để nhìn thấy xe tới, đi hàng một, và trở lại vỉa hè ngay khi có lối.
Xe máy trên vỉa hè. Có người dắt hay đi xe trên vỉa hè để vào nhà, vào điểm gửi xe. Nghe tiếng máy sau lưng thì nép vào, không đứng chắn.
Mặt vỉa hè không đều. Bậc cao thấp, nắp cống, gạch vỡ, rễ cây. Nhìn xuống khi bước, nhất là buổi tối và khi trời mưa.
Cửa nhà, cửa hàng mở ra vỉa hè. Người bê hàng, dắt xe ra từ trong nhà có thể bất ngờ. Đi qua cửa đang mở, chậm lại một nhịp.
Đi bộ ban đêm và khi trời mưa
Buổi tối, xe bật đèn nên dễ thấy xe, nhưng người lái lại khó thấy người đi bộ mặc đồ tối. Sang đường ban đêm, chọn chỗ có ánh đèn đường, mặc áo sáng màu nếu có, và dùng đèn điện thoại khi đi qua đoạn tối. Sau khi các quán bia, quán nhậu đông khách, trên đường có thể có người lái đã uống rượu bia; cẩn thận hơn bình thường.
Khi trời mưa, người đi xe máy mặc áo mưa trùm kín, tầm nhìn kém, phanh khó hơn vì đường trơn. Sang đường cần chừa khoảng cách xa hơn. Ô che khuất tầm nhìn của chính bạn sang hai bên; khi bước xuống đường, nghiêng ô lên để nhìn rõ.
Trong mưa, mặt đá lát quanh hồ và vỉa hè phố cổ rất trơn. Bước ngắn, đặt cả bàn chân, đi giày đế bám. Tránh dẫm lên nắp cống kim loại và vạch sơn khi ướt.
Dắt trẻ nhỏ và người cao tuổi qua đường
Trẻ nhỏ thấp, người lái khó thấy, và trẻ hay hành động bất ngờ. Khi sang đường, nắm tay trẻ chặt ở cổ tay chứ không chỉ ngón tay, để trẻ đi phía xa dòng xe, người lớn đi phía dòng xe đến. Dạy trẻ không bao giờ chạy theo bóng, theo đồ chơi xuống lòng đường.
Người cao tuổi đi chậm hơn, có khi không quen nhịp bước đều giữa dòng xe máy. Chọn chỗ có đèn, cầu vượt, hay chờ khoảng thưa rõ rệt. Người đi cùng đi phía dòng xe đến, giơ tay ra hiệu cho xe chậm lại.
Xe đẩy trẻ em là trường hợp riêng: xe đẩy dài, người lái khó đoán, lại phải xuống lên bậc vỉa hè. Khi sang đường, người lớn đi trước, xe đẩy theo sát, không đẩy xe ra lòng đường trước khi chính mình đã bước xuống và nhìn rõ dòng xe.
Với cả hai, giờ giấc quan trọng: tránh sang các trục lớn quanh hồ vào giờ cao điểm. Sáng sớm, giữa buổi, hoặc lúc phố đi bộ mở cuối tuần là những lúc dễ đi nhất với trẻ nhỏ và người già.
Những thói quen nhỏ giúp đi bộ an toàn
Mấy điều không mất công gì mà giảm rủi ro rõ rệt:
- Không vừa đi vừa nhìn điện thoại khi sang đường hay đi dưới lòng đường.
- Không đeo tai nghe bật to khi đi trong phố đông; tiếng còi, tiếng máy xe là tín hiệu quan trọng.
- Giữ túi, điện thoại ở phía trong, xa lòng đường, để tránh bị giật từ xe máy chạy ngang.
- Không đứng giữa lòng đường để chụp ảnh, kể cả khi phố có vẻ vắng.
- Đi bộ theo nhóm thì đi hàng một ở chỗ hẹp, không dàn hàng ngang chặn lối.
- Khi thấy một nút giao quá hỗn loạn, đi vòng thêm một chút đến chỗ có đèn.
Những thói quen này nghe hiển nhiên, nhưng phần lớn va chạm giữa người đi bộ và xe máy trong phố cổ xảy ra đúng khi người ta quên chúng trong một khoảnh khắc: một tin nhắn, một tấm ảnh, một cuộc trò chuyện vui với bạn đi cùng.
Sau vài ngày ở Hoàn Kiếm, phần lớn khách đều đi lại tự tin. Chìa khoá không nằm ở dũng cảm mà ở sự đều đặn và dễ đoán trong từng bước chân.
Khi phố đi bộ mở: an toàn ở mép vùng cấm xe
Cuối tuần, khi các phố quanh hồ cấm xe, người đi bộ có cảm giác cả vùng đã an toàn. Nhưng mép vùng cấm, nơi rào chắn tiếp giáp với các phố vẫn cho xe chạy, lại là chỗ cần cẩn thận nhất. Xe ở các phố bao quanh đông hơn ngày thường vì phải gánh dòng xe phân luồng, người đi bộ từ vùng cấm bước ra theo quán tính, không nhìn.
Trẻ nhỏ chơi tự do trong vùng đi bộ dễ chạy ra khỏi rào mà không biết. Người lớn nên để ý ranh giới rào chắn, chỉ cho trẻ thấy và dặn không chạy qua. Khi cả nhà rời vùng đi bộ ra gọi xe hay lấy xe, nắm tay trẻ từ trước khi đến rào.
Lực lượng hướng dẫn giao thông thường đứng ở các điểm ra vào chính. Sang đường ở những điểm có người hướng dẫn là cách an toàn nhất khi rời khu vực đi bộ vào giờ đông.
Câu hỏi thường gặp
Sang đường ở Hà Nội có nên chạy không?
Không nên. Chạy khiến người lái xe không đoán được vị trí của bạn. Bước đều, chậm, đi thẳng, không dừng đột ngột hay lùi lại là cách an toàn hơn, nhất là ở phố không có đèn.
Có nên giơ tay khi sang đường không?
Giơ tay ra hiệu nhẹ về phía dòng xe giúp người lái thấy bạn sắp sang. Đây là thói quen phổ biến, nhưng không thay được việc quan sát và bước đều.
Vì sao phố một chiều vẫn phải nhìn cả hai phía?
Vẫn có người đi ngược chiều, xe đi trên vỉa hè hay xe lùi ra từ trong nhà. Nhìn cả hai phía mất một giây nhưng tránh được bất ngờ.
Đi bộ quanh Hồ Gươm có an toàn cho trẻ nhỏ không?
Vỉa hè và lối dạo quanh hồ khá rộng, nhưng các phố quanh hồ ngày thường có xe chạy nhanh. Nắm tay trẻ khi gần lòng đường, sang đường ở chỗ có đèn. Cuối tuần khi phố đi bộ mở là lúc thuận nhất.
Ban đêm sang đường cần chú ý gì?
Chọn chỗ có đèn đường, mặc áo sáng nếu có, nhìn kỹ hơn bình thường vì người lái khó thấy người đi bộ. Về khuya có thể có người lái đã uống rượu bia, nên chừa khoảng cách rộng.
Có cầu vượt cho người đi bộ quanh Hồ Gươm không?
Quanh hồ chủ yếu sang đường ở các vạch kẻ và nút có đèn. Ở một số trục lớn trong thành phố có cầu vượt, hầm đi bộ. Với trẻ nhỏ và người già, ưu tiên sang ở chỗ có đèn dù phải đi thêm.