Một ngày ở Hoàn Kiếm đủ để đi bộ qua cả ba gương mặt của trung tâm Hà Nội: bờ hồ buổi sớm, phố cổ buôn bán ban ngày, khu phố Pháp rợp cây buổi chiều, rồi phố cổ lên đèn buổi tối. Chìa khoá của lịch một ngày không nằm ở số điểm ghé, mà ở chỗ nghỉ trưa đúng lúc và chia sức chân cho đến tối.
Bài này gợi ý một lịch trình đi bộ trọn ngày, kèm lý do vì sao xếp như vậy, những chỗ có thể thay đổi theo sở thích, và cách giữ sức để buổi tối vẫn còn hứng đi tiếp. Những điểm có bán vé hay khung giờ riêng như bảo tàng, đền, nhà hát, bạn cần kiểm thông tin hiện hành; bài không ghi giá hay giờ cụ thể của nơi nào.
Nếu chỉ có nửa ngày, mục này có bài riêng với ba lịch trình ngắn. Lịch một ngày không phải là ghép hai nửa ngày lại, vì cái nóng giữa trưa và sức chân buổi chiều buộc phải sắp khác.
Khung lịch trình một ngày
Bảng dưới là xương sống; các mục tiếp theo giải thích từng chặng và cách đổi:
| Khung | Đi đâu | Vì sao đặt ở đây |
|---|---|---|
| Sáng sớm | Bờ Hồ Gươm, đi một vòng hoặc nửa vòng | Mát, đông người tập, ánh sáng đẹp, chưa đông xe |
| Sáng | Ăn sáng rồi đi các phố cổ lên chợ Đồng Xuân | Phố cổ buôn bán rõ nhất buổi sáng |
| Cuối sáng | Ga Long Biên, đi bộ một đoạn cầu Long Biên | Gần chợ, nắng chưa gắt, gió sông |
| Trưa | Ăn trưa, về nghỉ hoặc ngồi trong nhà | Giữa trưa nóng, phố đông, chân cần nghỉ |
| Chiều | Khu phố Pháp, bảo tàng hoặc phố sách | Bóng cây, vỉa hè rộng, có chỗ trong nhà |
| Chiều muộn | Bờ tây hồ lúc hoàng hôn | Ánh chiều đẹp, ngồi nghỉ trước bữa tối |
| Tối | Ăn tối phố cổ, phố đi bộ hoặc chợ đêm nếu đúng ngày | Phố cổ đông vui nhất khi lên đèn |
Ngày đi bộ như vậy dài, nhưng các quãng giữa các chặng đều ngắn. Phần lớn sự mệt đến từ đứng, dừng, chen trên vỉa hè hẹp, nên nghỉ trưa là bắt buộc chứ không phải tuỳ chọn.
Buổi sáng: từ bờ hồ lên chợ, rồi ra sông
Ra bờ hồ khi trời vừa sáng, đi một vòng hoặc nửa vòng tuỳ sức, rồi ăn sáng ở một phố cổ gần hồ. Sau bữa sáng, chọn một trục dẫn lên phía bắc để tới chợ Đồng Xuân, mốc lớn ở rìa bắc phố cổ. Mỗi trục có tính cách riêng: có trục toàn hàng vải vóc, có trục bán đồ khô, đồ lễ, có trục yên hơn với nhà ở xen cửa hàng. Đi một trục lên, một trục về là đủ để cảm được nhịp buôn bán.
Từ chợ Đồng Xuân đi thêm một đoạn ngắn là ga Long Biên và chân cầu Long Biên. Cầu có lối đi bộ hai bên, người dân đi qua lại, chụp ảnh, ngắm sông Hồng và bãi giữa sông. Đi ra một đoạn đủ để thấy dòng sông rộng, ngoảnh lại thấy phố cổ thấp tầng phía sau, rồi quay lại. Lối đi bộ trên cầu khá hẹp, mặt lát không đều, xe máy chạy sát bên cạnh, nên đi chậm và giữ trẻ nhỏ phía trong.
Ga Long Biên ở chân cầu là một nhà ga nhỏ, vẫn có tàu đến đi. Khu vực quanh ga và dưới chân cầu là một mảng đời sống khác hẳn phố cổ: chợ đầu mối nông sản họp từ đêm, xe hàng, người bốc vác. Đến cuối buổi sáng, chợ đã vãn, nhưng vẫn còn dấu vết: những xe ba gác, gánh hàng, mùi rau quả. Đi qua đây là thấy một Hoàn Kiếm lao động, ít khi xuất hiện trong ảnh du lịch.
Tàu vẫn chạy trên cầu ở đường ray giữa. Đứng xem tàu qua từ lối đi bộ là trải nghiệm nhiều người thích, nhưng tuyệt đối không bước xuống đường ray hay đứng sát mép để chụp ảnh. Đường sắt có quy định riêng về hành lang an toàn, và chuyện vi phạm đã từng bị nhắc nhở nhiều lần.
Buổi trưa: vì sao phải nghỉ và nghỉ ở đâu
Giữa trưa, nhất là từ tháng năm đến tháng chín, vỉa hè phố cổ hấp nhiệt, nắng chiếu thẳng xuống những con phố hẹp ít bóng cây, xe máy xả hơi nóng. Đi bộ tiếp trong khung giờ này làm buổi chiều và buổi tối mất hết sức. Người Hà Nội cũng nghỉ trưa: nhiều cửa hàng kéo cửa một nửa, người bán ngồi nghỉ phía trong.
Nếu ở khách sạn trong vùng Hoàn Kiếm, về phòng nghỉ một giấc là lựa chọn tốt nhất. Nếu ở xa, chọn một chỗ ngồi trong nhà: quán cà phê có điều hoà, sảnh một bảo tàng, hiệu sách, hoặc một quán ăn trưa yên tĩnh ngồi lâu được. Ngồi ghế đá bờ hồ giữa trưa mùa hè thì không phải nghỉ, chỉ là đổi chỗ chịu nóng.
Mùa đông khác: trưa lại là lúc ấm nhất, nắng hanh dễ chịu, đi bộ quanh hồ rất thích. Khi đó có thể đảo lịch, đi khu phố Pháp vào trưa và để chiều muộn cho phố cổ. Lịch nào cũng chỉ là khung; thời tiết hôm đó mới là người quyết định.
Buổi chiều: bóng cây khu phố Pháp, một chỗ trong nhà
Sau nghỉ trưa, đi về phía nam hồ. Khu phố Pháp có những hàng cây lớn che vỉa hè, phố thẳng và rộng hơn phố cổ, ít hàng quán lấn chiếm. Đi bộ ở đây nhẹ hơn hẳn, hợp với đôi chân đã đi cả buổi sáng. Các công trình tiêu biểu như Nhà thờ Lớn, Nhà hát Lớn, các toà nhà dọc phố Tràng Tiền nằm gần nhau; chuyện kiến trúc của chúng có ở mục riêng, ở đây chỉ coi chúng là những mốc trên đường đi.
Buổi chiều nên có một điểm trong nhà. Các bảo tàng trong khu phố Pháp phù hợp cho một, hai tiếng; kiểm giờ mở cửa và ngày nghỉ trước khi đến. Một lựa chọn khác là phố sách gần khu phố Pháp, nơi có nhiều gian sách, chỗ ngồi đọc dưới bóng cây, không khí yên hơn hẳn phố cổ. Người không thích bảo tàng có thể ngồi một quán cà phê trong các ngõ phố Pháp và nhìn phố đi qua.
Đến chiều muộn, quay lên phía hồ. Bờ tây hồ lúc hoàng hôn là chỗ dừng hợp lý trước bữa tối: ngồi nhìn mặt hồ đổi màu, đèn bật dần, người đi tập buổi chiều bắt đầu xuất hiện. Nếu còn sức, đi nốt nửa vòng hồ chưa đi buổi sáng.
Buổi tối: phố cổ lên đèn và chặng cuối
Ăn tối trong phố cổ, sau đó đi dạo không mục tiêu. Buổi tối phố cổ khác buổi sáng: các cửa hàng buôn sỉ đóng cửa, hàng ăn, quán nước bày ra, đèn vàng, người ngồi kín vỉa hè. Nếu đúng tối cuối tuần, phố đi bộ quanh hồ và chợ đêm trên trục lên chợ Đồng Xuân là phần chính của buổi tối.
Buổi tối cũng là lúc nên nhìn lại những gì đã đi trong ngày. Con phố buổi sáng bạn phải lách qua xe hàng, giờ có thể là một dãy quán ăn; góc chợ sáng tấp nập, giờ yên lặng với vài người dọn hàng. Đi lại một đoạn phố đã đi buổi sáng là cách thú vị để thấy phố cổ thay đổi thế nào chỉ trong vòng một ngày.
Cuối ngày, chân sẽ mỏi. Đừng cố đi thêm phố mới; chọn một chỗ ngồi uống nước, ăn kem, nghe nhạc đường phố, rồi về. Nếu ở xa, gọi xe từ một phố rìa vùng đi bộ thay vì đứng giữa chỗ đông nhất, vì xe khó vào và tài xế khó tìm bạn.
Ai thích không khí náo nhiệt có thể ghé các phố tụ tập quán bia, quán nhạc về đêm. Những phố này rất đông khách trẻ và khách nước ngoài, ồn đến khuya, hợp với nhóm bạn hơn là gia đình. Bài về Hoàn Kiếm ban đêm trong cùng mục có nói kỹ hơn về những gì nên biết khi ra phố muộn.
Giữ sức chân cho một ngày đi bộ dài
Giày, không phải dép. Một ngày ở Hoàn Kiếm dễ đi bộ rất nhiều cây số tính cả quãng lòng vòng. Giày thể thao đã đi quen, tất dày vừa, là thứ quan trọng nhất trong hành lý. Dép tông và giày mới là nguồn gốc của phần lớn những buổi chiều bỏ dở.
Uống nước đều, ăn nhẹ giữa buổi. Đi bộ trong nắng và ẩm của Hà Nội làm mất nước nhanh mà không thấy khát. Mua nước ở cửa hàng tiện lợi dọc đường, ăn một món nhẹ giữa buổi thay vì để bụng đói đến bữa trưa.
Ngồi trước khi mỏi. Đợi đến khi chân đau mới ngồi là muộn. Mỗi một, hai tiếng, ngồi mười lăm phút, kể cả khi thấy còn khoẻ.
Đi phía có bóng. Phố hướng đông tây và bắc nam có bóng ở hai bên khác nhau theo giờ. Đổi bên vỉa hè theo bóng cây, bóng nhà là cách đơn giản để đỡ nắng.
Chừa một lối tắt. Biết sẵn cách về chỗ ở nhanh nhất từ mỗi chặng: gọi xe, xe buýt, hay một trục phố thẳng. Khi mệt bất chợt, không phải nghĩ.
Biến thể: hai ngày, ngày mưa, ngày có trẻ nhỏ
Lịch một ngày dễ biến đổi theo hoàn cảnh. Mấy biến thể hay gặp:
- Có hai ngày: tách phố cổ và khu phố Pháp thành hai buổi sáng, buổi chiều thứ hai dành cho một bảo tàng hay một di tích bạn muốn đi kỹ, tối thứ hai chọn tối cuối tuần nếu có thể.
- Ngày mưa: chuyển bảo tàng, phố sách, quán cà phê lên trước, bờ hồ để lúc tạnh. Phố cổ có mái hiên nối nhau ở nhiều đoạn, đi trong mưa nhỏ vẫn được nhưng đường trơn.
- Có trẻ nhỏ: bỏ cầu Long Biên nếu trẻ quá nhỏ, vì lối đi hẹp và xe máy sát bên. Thêm thời gian ở bờ hồ, phố đi bộ, các khoảng có trò chơi dân gian.
- Người lớn tuổi: bỏ chặng chợ Đồng Xuân giờ đông, tăng khu phố Pháp và thời gian ngồi; buổi tối chọn bờ hồ thay cho phố cổ chật.
- Khách công tác chỉ có buổi tối: đi thẳng vào chặng tối: ăn tối phố cổ, một vòng hồ, một ly cà phê. Ba tiếng vẫn đủ để có ấn tượng.
Không có lịch nào đúng cho mọi người. Lịch tốt là lịch khiến cuối ngày bạn còn muốn quay lại, chứ không phải lịch có nhiều dấu tích nhất.
Câu hỏi thường gặp
Một ngày có đủ để tham quan Hoàn Kiếm không?
Một ngày đủ để đi bộ qua bờ hồ, phố cổ, khu phố Pháp và cảm được nhịp sống của trung tâm. Không đủ để vào kỹ mọi bảo tàng, di tích hay ăn hết các món, nên chọn trước vài thứ bạn quan tâm nhất.
Đi bộ trên cầu Long Biên có an toàn không?
Cầu có lối đi bộ hai bên và nhiều người đi lại hằng ngày. Lối đi hẹp, mặt lát không đều, xe máy chạy sát, nên đi chậm, không đứng chắn lối, không bước xuống đường ray và giữ trẻ nhỏ phía trong.
Có nên thuê xe đạp để đi một ngày ở Hoàn Kiếm không?
Phố cổ đông, nhiều phố một chiều và vỉa hè bị chiếm, nên đạp xe ở đây đòi hỏi quen giao thông Hà Nội. Với khách lần đầu, đi bộ kết hợp một chuyến xe ngắn khi cần thường thoải mái hơn.
Một ngày ở Hoàn Kiếm nên ở khách sạn tại đâu cho tiện?
Ở trong phố cổ hoặc quanh hồ giúp về nghỉ trưa dễ và đi bộ được mọi chặng. Phố cổ ồn về đêm ở một số phố, nên khi chọn chỗ ở, hỏi kỹ về tiếng ồn và vị trí phòng.
Đi một ngày ở Hoàn Kiếm vào ngày thường hay cuối tuần?
Ngày thường phố cổ buôn bán rõ nét, bờ hồ yên hơn. Cuối tuần có phố đi bộ và chợ đêm, buổi tối vui hơn nhưng đông hơn. Nếu chỉ có một ngày và thích không khí lễ hội, chọn thứ Bảy.
Mùa hè đi bộ cả ngày ở Hà Nội có quá mệt không?
Mùa hè Hà Nội nóng và ẩm, đi bộ giữa trưa rất mệt. Lịch một ngày vẫn làm được nếu đi sớm, nghỉ trưa dài trong nhà, chiều muộn mới ra lại, uống nước thường xuyên và đội mũ.