Buổi sáng ở Hồ Gươm đẹp nhất từ lúc trời còn tối đến khoảng bảy giờ, khi bờ hồ đầy người tập thể dục, đi bộ, tập dưỡng sinh và khiêu vũ, còn xe cộ chưa đông. Đây là khung giờ để thấy Hồ Gươm của người Hà Nội chứ không phải của khách: mặt hồ phẳng, sương mỏng mùa đông, tiếng nhạc nhỏ của các nhóm tập, và phố cổ phía sau vẫn còn ngủ.
Người ghé thăm thường đến bờ hồ buổi tối và bỏ lỡ buổi sáng, trong khi với nhiều người sống ở Hoàn Kiếm, buổi sáng mới là lúc hồ thuộc về họ: trước giờ đi làm, trước khi xe cộ và khách du lịch lấp đầy các phố quanh hồ. Bài này nói về nhịp sống buổi sáng quanh hồ: mấy giờ thì bắt đầu đông, các nhóm tập thường ở đâu, đứng chỗ nào để ngắm bình minh, ăn sáng gì quanh đó, và vì sao nên giữ ý khi chụp ảnh người đang tập.
Nhịp một buổi sáng quanh hồ, từ tối trời đến khi phố thức
Trời chưa sáng hẳn, đã có những người đi bộ nhanh một mình, chạy chậm theo vòng hồ. Họ đi theo một chiều quen thuộc, nhiều người đi đã hàng chục năm, gặp nhau gật đầu chào. Dần dần các nhóm tập xuất hiện: nhóm dưỡng sinh, thái cực quyền dưới các gốc cây lớn, nhóm aerobic với loa nhỏ ở những khoảng sân rộng, vài cặp khiêu vũ ở chỗ mặt đất phẳng.
Khi trời sáng rõ, mặt hồ đổi màu từ xám xanh sang xanh lục quen thuộc. Người đi tập về dần, người đi làm bắt đầu chạy xe qua các phố quanh hồ, hàng quán ăn sáng ở phố cổ kéo cửa. Khoảng bảy, tám giờ, nhịp chuyển hẳn sang giờ làm việc: xe đông, vỉa hè bận, bờ hồ thưa người tập.
Mùa hè nhịp này đến sớm hơn vì trời sáng sớm và nắng nóng nhanh; mùa đông muộn hơn, sương nhiều, người tập mặc áo ấm và đông nhất khi trời vừa hửng. Ngày cuối tuần nhịp sáng kéo dài hơn và trộn với không gian phố đi bộ nếu đang trong khung mở.
Có một điều người mới đến hay ngạc nhiên: tiếng ồn. Buổi sáng quanh hồ không hề im lặng. Loa nhỏ của các nhóm tập mở nhạc khác nhau, người đếm nhịp, tiếng vỗ tay, tiếng chim trong các lồng mà vài cụ mang ra treo trên cành. Cái yên tĩnh của Hồ Gươm buổi sáng là yên tĩnh của một không gian không có tiếng động cơ, chứ không phải yên tĩnh của một công viên vắng người.
Khung giờ buổi sáng và nên làm gì
Bảng dưới là nhịp thường thấy, không phải lịch cố định; mùa và thời tiết làm các khung xê dịch:
| Khung | Quanh hồ có gì | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Trước bình minh | Người đi bộ, chạy chậm một mình; mặt hồ tối, đèn phố còn sáng | Người muốn đi bộ một mình, người chụp ảnh ánh đèn |
| Lúc trời hửng | Các nhóm dưỡng sinh, thái cực quyền, aerobic, khiêu vũ đông nhất | Người muốn thấy nhịp sống, muốn tập cùng |
| Sau khi trời sáng rõ | Người tập về dần, quán ăn sáng mở, xe bắt đầu đông | Ăn sáng, cà phê, đi tiếp vào phố cổ |
| Giờ đi làm | Phố quanh hồ đông xe, bờ hồ thưa người tập | Chuyển sang lịch tham quan ban ngày |
Nếu chỉ chọn một khung, hãy chọn lúc trời vừa hửng. Ánh sáng lúc ấy dịu, người tập đông, và chưa có cái nóng hay tiếng xe chen vào.
Đứng ở đâu để ngắm hồ buổi sáng
Bờ đông, phía phố Đinh Tiên Hoàng. Mặt trời mọc từ phía sông Hồng, nên đứng ở bờ đông là quay lưng về hướng sáng. Bù lại, đây là nơi nhìn rõ cầu Thê Húc và các nhóm tập đông người. Nắng sớm chiếu lên mặt hồ phía tây làm cây bên bờ kia sáng lên trước.
Bờ tây, phía phố Lê Thái Tổ. Đứng ở đây nhìn về phía đông, thấy trời đổi màu sau hàng cây và mái phố. Bờ tây nhiều cây lớn, có những khoảng yên tĩnh hơn hẳn bờ đông, hợp để ngồi một lúc.
Góc phía nam gần Hàng Khay. Nhìn ngược lên mặt hồ theo chiều dài, thấy tháp Rùa giữa nước và vòng cây bao quanh. Buổi sáng mùa đông có sương, góc này cho cảm giác hồ rộng hơn thực.
Ghế đá dưới tán cây. Không cần chỗ "đẹp nhất". Ngồi trên một ghế đá bất kỳ, nhìn người đi qua trong nửa giờ là cách hiểu Hồ Gươm buổi sáng tốt hơn chạy vòng tìm góc chụp.
Có tham gia tập cùng được không
Nhiều nhóm tập buổi sáng là nhóm tự phát của người dân quanh hồ và các phố lân cận. Người lạ đứng phía sau làm theo vài động tác thường không bị ai phiền, nhất là các nhóm dưỡng sinh, thể dục nhịp điệu. Cứ đứng ở rìa nhóm, làm theo người đứng trước, không chen vào giữa hàng.
Một số nhóm có người hướng dẫn và thành viên quen nhau lâu năm, có nhóm đóng góp tiền mua loa hay thuê người dạy. Nếu muốn tập thường xuyên, chẳng hạn khi ở dài ngày trong phố cổ, hỏi nhẹ nhàng một thành viên sau buổi tập là được. Đừng hỏi khi họ đang tập.
Khiêu vũ đôi thì khác: các cặp thường đi cùng nhau, người lạ đứng xem từ xa là phải phép. Còn chạy bộ thì không cần hỏi ai; chỉ cần chạy theo chiều đông người đang đi, tránh lao ngược dòng ở đoạn hẹp.
Với người cao tuổi ở các phố quanh hồ, nhóm tập buổi sáng còn là chỗ gặp gỡ. Tập xong, họ ngồi lại trên ghế đá hỏi han nhau chuyện con cháu, chuyện phố, chuyện ai ốm, ai mới chuyển nhà. Nhiều gia đình trong phố cổ sống trong những căn nhà hẹp, ít ánh sáng; bờ hồ buổi sáng là khoảng sân chung rộng nhất của họ. Hiểu điều đó, người lạ sẽ tự nhiên biết giữ ý: đứng tập cùng thì được, nhưng đừng biến buổi sinh hoạt của họ thành một điểm tham quan.
Ăn sáng gần hồ: đi về phía phố cổ
Quanh mặt hồ chủ yếu là cà phê, kem, nhà hàng lớn; bữa sáng kiểu Hà Nội nằm ở các phố cổ phía bắc và các ngõ trong khu phố Pháp phía nam. Đi bộ vài trăm mét lên phía phố cổ là gặp những hàng phở, bún, bánh cuốn, xôi mở từ sáng sớm, nhiều hàng chỉ bán đến khi hết.
Món gì, ở đâu ngon là chuyện khẩu vị và có mục ẩm thực riêng; ở đây chỉ có mấy lưu ý về nhịp: hàng ăn sáng phố cổ đông nhất trong khoảng người đi làm ghé qua, có hàng ngồi ghế nhựa thấp trên vỉa hè, ăn xong đứng dậy nhường chỗ là thói quen. Muốn ngồi lâu thì ghé một quán cà phê sau bữa sáng.
Nếu ở khách sạn trong phố cổ, một lịch dễ chịu là: dậy sớm ra bờ hồ, đi bộ một vòng, ăn sáng ở một phố cổ, cà phê rồi mới về nghỉ hay bắt đầu tham quan. Vậy là trước tám giờ bạn đã thấy được hai gương mặt của Hoàn Kiếm: bờ hồ yên tĩnh và phố cổ thức dậy.
Chụp ảnh buổi sáng mà không làm phiền người tập
Bờ hồ buổi sáng ăn ảnh, và người tập là một phần của khung cảnh. Nhưng họ đến để tập, không phải để làm mẫu:
- Chụp toàn cảnh, chụp từ xa hoặc từ phía sau là cách an toàn; người không rõ mặt thì ảnh vẫn kể được câu chuyện.
- Muốn chụp cận một người, hỏi trước bằng cử chỉ hoặc một câu chào. Họ lắc đầu thì thôi, không chụp lén.
- Không đứng chắn giữa nhóm, không bật đèn flash, không dí máy quay vào mặt người cao tuổi đang tập.
- Thiết bị bay chụp ảnh ở khu trung tâm có quy định riêng và nhiều khu vực hạn chế; muốn dùng phải tìm hiểu quy định hiện hành và xin phép theo đúng thủ tục.
- Ảnh có trẻ em nhà người khác thì không đăng lên mạng khi chưa hỏi bố mẹ.
Phần lớn người tập ở bờ hồ đã quen với máy ảnh và rất cởi mở. Chính vì vậy, chút lịch sự từ người cầm máy là cách giữ cho sự cởi mở đó còn lâu.
Buổi sáng bên hồ qua bốn mùa
Mùa xuân Hà Nội hay có mưa phùn và nồm. Buổi sáng bờ hồ ẩm, mặt đường lát đá trơn, trời xám nhưng ánh sáng rất mềm, cây quanh hồ ra lộc non. Người tập vẫn đông, chỉ khoác thêm áo mỏng. Đi bộ vào những sáng như vậy cần giày đế bám và chút kiên nhẫn với cái ẩm bám vào tóc, vào áo.
Mùa hè trời sáng rất sớm và nóng lên nhanh. Ai muốn tập thường ra hồ từ khi trời còn tối; đến khi nắng chiếu thẳng xuống mặt đường, bờ hồ đã thưa. Đây là mùa mà khung sáng sớm quý nhất, vì chỉ vài giờ sau đi bộ ngoài nắng đã mệt.
Mùa thu là mùa người Hà Nội hay nói tới: sáng se lạnh, trời trong, gió nhẹ thổi qua mặt hồ. Người tập ở lại lâu hơn, nhiều người tranh thủ đi dạo thêm vòng nữa. Mùa đông, có những buổi sáng sương dày đến mức tháp Rùa chỉ còn là một dáng mờ giữa hồ; gió bấc lạnh, nhưng những ai đã quen vẫn đều đặn ra hồ, áo bông, mũ len, đi nhanh cho ấm người.
Mỗi mùa cho một Hồ Gươm buổi sáng khác nhau, nên người ở lâu ở Hà Nội thường có mùa yêu thích riêng của mình.
Ở xa đến: ra hồ lúc trời còn tối thế nào cho an toàn
Ở trong phố cổ. Từ phần lớn khách sạn trong phố cổ, đi bộ ra hồ chỉ mất ít phút. Phố cổ lúc sớm vắng, nhiều cửa còn đóng, một số đoạn tối; đi trên phố chính thay vì ngõ hẹp, cầm đèn điện thoại khi bước qua những đoạn vỉa hè lồi lõm.
Ở ngoài vùng trung tâm. Gọi xe công nghệ hay taxi đến rìa hồ là cách thuận nhất. Lúc sớm đường thông, xe chạy nhanh hơn ban ngày, nên xuống xe ở chỗ có vỉa hè rộng và nhìn kỹ trước khi mở cửa.
Sang đường lúc sớm. Phố vắng làm xe máy, xe tải giao hàng chạy nhanh hơn thường lệ, và người lái không chờ đợi có người sang đường. Sang ở chỗ có vạch, nhìn cả hai chiều kể cả phố một chiều, vì xe đi ngược chiều vẫn có.
Mang theo ít đồ. Đi tập hay đi dạo sớm, chỉ cần điện thoại, chút tiền lẻ, chai nước. Túi lớn và máy ảnh đắt tiền làm bạn thành người nổi bật giữa những người mặc đồ tập.
Câu hỏi thường gặp
Mấy giờ thì bờ Hồ Gươm bắt đầu đông người tập?
Người đi bộ, chạy chậm có mặt từ khi trời còn tối; các nhóm tập đông nhất lúc trời vừa hửng sáng. Mùa hè khung này sớm hơn, mùa đông muộn hơn một chút, và cuối tuần kéo dài hơn ngày thường.
Có an toàn khi đi bộ một mình quanh hồ lúc sáng sớm không?
Bờ hồ sáng sớm đông người tập và có lực lượng trật tự, nhìn chung đi lại bình thường. Vẫn nên đi ở đoạn có người, cẩn thận khi sang đường vì xe sớm thường chạy nhanh do phố vắng, và giữ điện thoại cẩn thận.
Nên mặc gì khi đi bộ sáng sớm mùa đông ở Hà Nội?
Sáng mùa đông ở bờ hồ lạnh và ẩm hơn trong phố vì gió thổi qua mặt nước. Áo khoác có thể cởi ra khi đi nhanh, mũ len hay khăn quàng, giày đi bộ khô là đủ. Ngày có mưa phùn, đường lát đá quanh hồ khá trơn.
Sáng sớm có xem được bình minh trên hồ không?
Mặt trời mọc phía sông Hồng, bị nhà phố che, nên không thấy mặt trời nhô lên khỏi mặt nước. Bù lại, bầu trời đổi màu và ánh sáng sớm phủ lên cây cổ thụ, tháp Rùa rất đẹp, nhất là đứng ở bờ tây nhìn về phía đông.
Ngày thường hay cuối tuần thì sáng ở bờ hồ đẹp hơn?
Ngày thường cho đúng nhịp sinh hoạt của người dân: tập xong đi làm. Cuối tuần đông vui hơn, người tập ở lại lâu hơn, trộn thêm khách đi phố đi bộ. Muốn yên tĩnh chụp ảnh thì ngày thường thuận hơn.