Vùng Hoàn Kiếm có nhiều tuyến xe buýt đi qua, với điểm dừng quanh Hồ Gươm, dọc các phố lớn bao quanh phố cổ và khu phố Pháp, quanh ga Hà Nội, và một điểm trung chuyển lớn ở khu vực gần cầu Long Biên, nơi nhiều tuyến xuất phát và nối chuyến. Cách nhanh nhất để biết đi tuyến nào là tra trên ứng dụng xe buýt của thành phố hoặc ứng dụng bản đồ có chế độ phương tiện công cộng.
Xe buýt là cách vào trung tâm rẻ và không phải lo gửi xe, nhưng người lần đầu đi thường lúng túng ở mấy chỗ: chọn tuyến, tìm điểm dừng, mua vé, biết khi nào bấm xuống. Bài này đi qua từng bước. Số hiệu tuyến, lộ trình, giờ chạy và giá vé thay đổi theo thời gian nên không ghi cụ thể; hãy kiểm thông tin hiện hành.
Mạng xe buýt quanh vùng trung tâm trông như thế nào
Xe buýt không chạy vào lõi phố cổ vì phố hẹp và nhiều phố một chiều. Các tuyến đi theo những trục phố lớn bao quanh: các phố quanh hồ, các phố chạy dọc sông ở phía đông, các trục ở phía tây và phía nam qua khu phố Pháp, quanh ga Hà Nội. Từ điểm dừng, bạn đi bộ vài phút là vào đến phố cổ hay bờ hồ.
Phía nam và tây nam, các tuyến đi qua khu phố Pháp và quanh ga Hà Nội nối vùng trung tâm với các quận phía nam, các bến xe khách và nhiều trường đại học. Phía đông, các tuyến chạy dọc các phố ven sông nối sang bên kia sông Hồng qua các cây cầu.
Điểm trung chuyển gần cầu Long Biên là nút lớn nhất của vùng trung tâm. Nhiều tuyến xuất phát hoặc kết thúc ở đây, tỏa đi các quận và cả các huyện ngoại thành, có tuyến đi sân bay. Nếu cần đổi tuyến, đây thường là nơi đổi thuận nhất. Điểm này nằm ở rìa bắc phố cổ, đi bộ vào chợ Đồng Xuân chỉ ít phút.
Quanh Hồ Gươm, các điểm dừng nằm trên các phố bao quanh hồ. Khi phố đi bộ mở cuối tuần, xe buýt phải điều chỉnh lộ trình, một số điểm dừng quanh hồ tạm thời không đón trả khách. Đơn vị vận hành thường thông báo khi có điều chỉnh.
Tra tuyến xe buýt từng bước
Cách tra phổ biến và cập nhật nhất là dùng ứng dụng điện thoại:
- Mở ứng dụng tra cứu xe buýt của thành phố hoặc ứng dụng bản đồ có chế độ phương tiện công cộng.
- Nhập điểm đi và điểm đến. Với vùng Hoàn Kiếm, có thể nhập tên một mốc như Hồ Gươm, chợ Đồng Xuân, Nhà hát Lớn, ga Hà Nội.
- Xem các phương án ứng dụng gợi ý: tuyến nào, đón ở điểm dừng nào, đi bộ bao xa, có phải đổi tuyến không.
- Xem vị trí xe theo thời gian thực nếu ứng dụng hỗ trợ, để biết còn bao lâu xe tới.
- Lưu lại số hiệu tuyến và tên điểm xuống, phòng khi mất mạng trên xe.
Nhiều điểm dừng có bảng thông tin ghi các tuyến dừng tại đó. Hỏi người đang chờ cũng là cách nhanh; người Hà Nội đi xe buýt thường sẵn lòng chỉ tuyến.
Tránh dựa vào danh sách tuyến cũ trên các trang mạng, vì tuyến có thể đã đổi số, đổi lộ trình hay ngừng chạy.
Vé, thẻ và cách trả tiền
Xe buýt Hà Nội có vé lượt mua trên xe và vé tháng cho người đi thường xuyên, với các đối tượng ưu tiên theo quy định. Thành phố đang chuyển dần sang vé điện tử, cho phép thanh toán bằng thẻ hoặc các hình thức không dùng tiền mặt trên nhiều tuyến. Cách mua vé, loại thẻ được chấp nhận và giá vé nên kiểm trên kênh chính thức của đơn vị vận hành.
Nếu trả bằng tiền mặt, chuẩn bị tiền lẻ trước khi lên xe để không làm chậm cả xe. Giữ vé đến khi xuống, vì có thể có kiểm soát vé.
Một số đối tượng như người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em dưới độ tuổi nhất định có thể được miễn hoặc giảm vé theo chính sách của thành phố. Chính sách cụ thể thay đổi theo thời kỳ, nên hỏi nhân viên trên xe hoặc tra kênh chính thức.
Lên xe, đi xe và xuống xe
Đứng ở điểm dừng, khi thấy xe đúng tuyến đến gần, giơ tay ra hiệu để tài xế dừng, nhất là ở điểm có nhiều tuyến. Lên xe ở cửa trước hay cửa giữa tuỳ cách tổ chức của tuyến, xuống ở cửa sau. Lên xe là tìm chỗ bám ngay, vì xe buýt trong phố có thể tăng tốc, phanh gấp.
Trên xe, để ý màn hình hay loa thông báo điểm dừng nếu có. Khi gần đến điểm xuống, bấm chuông hoặc báo nhân viên, di chuyển ra gần cửa sớm. Ở các điểm quanh hồ đông người, xuống nhanh và bước hẳn lên vỉa hè, đừng đứng ngay mép.
Nhường ghế cho người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người bế trẻ là văn hoá trên xe buýt Hà Nội. Ba lô to nên tháo ra cầm phía trước giờ đông, vừa đỡ vướng người khác vừa an toàn cho đồ của bạn.
Đi xe buýt giờ cao điểm
Xe đông và chậm. Giờ đi làm, tan làm, xe buýt cũng chịu tắc như mọi phương tiện, lại đông khách. Nếu có thể, đi lệch giờ.
Có làn ưu tiên ở một số trục. Một số trục chính có làn dành cho xe buýt, giúp xe đi nhanh hơn dòng xe chung ở các đoạn đó, nhưng vào đến vùng trung tâm thì vẫn chung đường.
Giữ đồ cẩn thận. Xe đông là lúc dễ mất điện thoại, ví. Túi để trước người, điện thoại cất trong túi kín.
Đi lùi lại một điểm. Ở các điểm dừng quanh hồ và điểm trung chuyển giờ tan tầm, xe đến đã đông. Người quen đi đôi khi đi bộ ngược lại một, hai điểm dừng phía trước tuyến để lên xe khi còn chỗ đứng thoải mái hơn.
Tính thêm thời gian. Nếu có hẹn ở trung tâm vào giờ cao điểm, cộng thêm khá nhiều thời gian so với lúc vắng.
Xe buýt kết hợp với các phương tiện khác
Xe buýt phát huy tốt nhất khi kết hợp. Người ở các quận xa có thể đi xe buýt hoặc đường sắt đô thị phần đường dài, rồi đổi tuyến ở các điểm trung chuyển, hoặc gọi xe máy công nghệ cho chặng cuối ngắn. Người ở trong vùng trung tâm thì dùng xe buýt cho những chuyến đi xa ra các quận khác, không phải để đi lại trong phố cổ.
Một số tuyến nối vùng trung tâm với sân bay, các bến xe khách lớn, các nhà ga, nên xe buýt cũng là lựa chọn tiết kiệm cho khách đi ít đồ. Bài về đi từ sân bay và từ ga, bến xe trong mục này có thêm chi tiết.
Với khách du lịch, ngoài xe buýt thường còn có xe buýt hai tầng chạy tuyến tham quan và xe điện du lịch quanh phố cổ. Đó là những dịch vụ tham quan riêng, không thuộc mạng xe buýt công cộng; bài về các phương tiện ngắm phố trong mục này nói kỹ hơn.
Đi xe buýt với trẻ nhỏ và người cao tuổi
Xe buýt có thể là trải nghiệm thú vị với trẻ nhỏ: ngồi cao, nhìn phố qua cửa kính. Nhưng cần chọn giờ vắng. Giờ cao điểm, xe đông, đứng chen, trẻ dễ mệt và người lớn khó giữ trẻ an toàn khi xe phanh. Bế trẻ hoặc cho trẻ ngồi, không để trẻ đứng một mình gần cửa.
Người cao tuổi nên lên xuống khi xe đã dừng hẳn, bám tay vịn. Một số tuyến dùng xe sàn thấp, dễ lên xuống hơn. Nếu cần, nhờ nhân viên hay hành khách khác giúp; trên xe buýt Hà Nội, việc giúp người già lên xuống là chuyện bình thường.
Khi đi cùng người cao tuổi hay trẻ nhỏ, chọn điểm lên và điểm xuống có vỉa hè rộng, ít bậc, gần nơi cần đến. Ứng dụng tra cứu thường gợi ý điểm gần nhất theo khoảng cách, nhưng điểm gần nhất chưa chắc là điểm dễ đi nhất; nhìn trước vị trí trên bản đồ, tránh điểm phải băng qua phố lớn nhiều làn.
Xe đẩy trẻ em nên gấp gọn trước khi lên. Ở điểm dừng, đứng lùi vào trong vỉa hè, tránh để xe đẩy sát mép đường khi xe buýt vào bến.
Những điều người mới đi hay bỡ ngỡ
Vài chuyện nhỏ làm người lần đầu đi xe buýt ở Hà Nội lúng túng, biết trước thì đỡ:
- Xe không dừng nếu không ai ra hiệu. Ở điểm có nhiều tuyến, giơ tay khi thấy xe đúng tuyến; trên xe, bấm chuông trước điểm xuống.
- Điểm dừng hai chiều nằm ở hai phía phố. Đi ngược lại phải sang bên kia đường, có khi lệch nhau một đoạn.
- Tên điểm dừng là tên phố, số nhà hay mốc gần đó. Ghi lại tên điểm xuống trên ứng dụng để so với thông báo trên xe.
- Lộ trình chiều đi và chiều về có thể khác nhau do phố một chiều, nhất là quanh vùng trung tâm.
- Giờ chuyến cuối khác nhau giữa các tuyến. Đi chơi về muộn, kiểm giờ chuyến cuối trước, kẻo phải gọi xe.
- Xe có thể đổi lộ trình khi có sự kiện. Dịp phố đi bộ, lễ lớn, điểm dừng quanh hồ có thể tạm ngừng.
Đi vài lần sẽ quen. Xe buýt là cách tốt để hiểu thành phố theo nhịp của người dân, đi qua những phố mà taxi không bao giờ chọn.
Câu hỏi thường gặp
Có xe buýt chạy vào trong phố cổ không?
Xe buýt không chạy vào lõi phố cổ vì phố hẹp và nhiều phố một chiều. Các tuyến đi trên những phố lớn bao quanh phố cổ và Hồ Gươm, từ điểm dừng đi bộ vài phút là vào đến nơi.
Điểm trung chuyển xe buýt Long Biên ở đâu?
Điểm này nằm ở khu vực gần chân cầu Long Biên, rìa bắc phố cổ, gần chợ Đồng Xuân. Nhiều tuyến xuất phát và nối chuyến ở đây, đi bộ vào phố cổ chỉ mất ít phút.
Làm sao biết xe buýt nào đi từ Hồ Gươm đến nơi mình cần?
Dùng ứng dụng tra cứu xe buýt của thành phố hoặc ứng dụng bản đồ có chế độ phương tiện công cộng, nhập điểm đi và điểm đến. Ứng dụng sẽ gợi ý tuyến, điểm đón và điểm xuống.
Xe buýt có chạy khi phố đi bộ mở không?
Xe buýt vẫn chạy nhưng các tuyến đi qua phố quanh hồ phải điều chỉnh lộ trình, một số điểm dừng tạm thời không đón trả khách. Đơn vị vận hành thường thông báo khi có điều chỉnh.
Mang vali lên xe buýt có được không?
Hành lý gọn thì được; vali rất lớn có thể bất tiện giờ đông và một số tuyến có quy định về hành lý. Nếu nhiều đồ, taxi hoặc xe công nghệ phù hợp hơn.
Có thanh toán vé xe buýt bằng thẻ được không?
Thành phố đang chuyển dần sang vé điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt trên nhiều tuyến. Loại thẻ được chấp nhận và cách mua vé nên kiểm trên kênh chính thức của đơn vị vận hành.